چرا فضاهای داخلی نیاز به تصفیه هوا دارند؟

فضاهای داخلی به سه دلیل آلوده میشوند و آلوده میمانند.

- منابع آلوده کننده فضای داخلی که گازها یا ذرات را در هوا آزاد می کنند، دلیل اولیه آلودگی فضا هستند.

- تهویه ناکافی هوا می تواند از طریق، نیاوردن هوای بیرونی کافی برای رقیق کردن نشر آلودگی داخلی و نیز از طریق حمل نکردن آلودگی های هوای داخل به بیرون سبب افزایش سطح آلودگی شود

- درجه بالای هوا و رطوبت می تواند سبب افزایش سطح غلظت برخی آلودگی ها شود.

 

چگونه هوای بیرون به یک ساختمان وارد و یا از ان خارج می­شود

ورود و خروج هوای بیرون به یک ساختمان از سه طریق صورت می­گیرد: نفوذ، تهویه طبیعی و تهویه مکانیکی 

نفوذ: در این فرایند جریان هوا از طریق باز شدگی­ها، درزه ها و ترک­های موجود در دیوارها، کف­ها و سقف­ها و اطراف در و پنجره­ها به داخل خانه وارد می­شود.

تهویه طبیعی: در این فرایند هوا از طریق درها و پنجره های باز شده به درون راه می­یابد.

تهویه مکانیکی: فن در حمام، دستشویی و آشپزخانه که بصورت متناوب هوای داخل را خارج می­کنند و یا سیستم­های تهویه مطبوع که بصورت مداوم هوای داخل را حذف و هوای فیلتر و مطبوع شده­ی بیرون را به درون هدایت می­کند.

دلیل جریان هوا در دو روش اول، اختلاف دمای محیط بیرون و داخل و همچنین باد است.هر گاه این سه فرایند به میزان کم صورت گیرد نرخ مبادله هوا پایین است و سطح الودگی می­تواند افزایش یابد.

 

منابع آلودگی

1. منابع قابل اشتعال مانند روغن، گاز، نفت چراغ، زغال سنگ چوب، و دودهای ناشی از دخانیات(ETS).

2. مواد ساختمانی و مبلمان رو به زوال، عایق بندی­های محتوی پنبه نسوز(آزبست(، فرش مرطوب یا خیس و کابینت یا محصولات چوبی فشرده شده.

3. محصولات تمیز کاری یا نگهدارنده، عادتها و مراقبتهای شخصی

4. سیستم مرکزی گرمایش و سرمایش و ابزار رطوبت سازی

5. منابع خارجی مانند رادن، آفت کشها و آلودگی هوای بیرون

اهمیت نسبی هر کدوم از منابع  به دو عامل میزان نشر آنها وسطح خطر انتشار آنها بستگی دارد. در برخی موارد عمر منبع و شیوه ی نگهداری از آن اهمیت دارد. بعنوان مثال اجاق گاز درست تنظیم نشده می تواند بسیار بیشتر از نوع تنظیم شده­ آن منواکسید کربن آزاد کند.

 برخی منابع مثل مواد ساختمانی، مبلمان و محصولات خانگی(مطبوع کننده­های هوا) به صورت کم و بیش مداوم آلودگی ایجاد می کنند اما برخی دیگر، بسته به فعالیت­هایی که در خانه انجام می شود، بصورت متناوب منجر به آلودگی می شوند. مانند سیگارکشیدن، اجاق گاز خراب،  فرها، هیترها، استفاده از حلال ها  در پاک کننده­ها، فعالیتهای سرگرم کننده، استفاده از بین برنده رنگ­ها در تغییر دکوراسیون، استفاده از محصولات پاک کننده و آفت­ها. هر منبع به تنهایی خطرات بهداشتی قابل توجهی را در بر نخواهد داشت اما انباشته شدن تاثیرات منابع گوناگون می­تواند بسیار خطرناک باشد.

 

هوای داخلی و سلامت شما

تاثیرات بهداشتی ناشی ار الودگی­های هوای داخلی ممکن است بلافاصله پس از در معرض الودگی قرار گرفتن یا سال­ها پس از آن احساس شود. تاثیرات فوری ممکن است پس از یک بار در معرض قرار گرفتن یا در معرض قرار گرفتن­های مکرر بوجود آیند. این ثیرات شامل سوزش چشم، بینی و گلو، سر درد، سر گیجه و خستگی می­باشد. چنین تاثیرات بلا فاصلی معمولا کوتاه مدت و قابل درمان هستند. بعضی تاثیرات فوری مشابه آنچه هستند که در سرما خوردگی و سایر بیماری های ویروسی دیده می شود، بنابراین تشخیص علت اصلی آن دشوار است. به همین دلیل توجه به زمان و مکان وقوع علایم اهمیت دارد. اگر هنگامی که شخص در خانه نیست علایم از بین می روند و با بازگشت او بازمی گردند، منابع هوای داخل می تواند دلیل اصلی باشند. 

سایر تاثیرات بهداشتی ممکن است سالها بعد از در معرض قرار گرفتن یا پس از یک مدت طولانی و تکرار شونده خود را نشان دهند. این تاثیرات که شامل برخی بیماری­های تنفسی، بیماری­های قلبی و سرطان می شود، می­تواند به شدت ناتوان کننده یا کشنده باشند. بنابراین تلاش برای بهبود کیفیت هوای داخلی، حتی اگر علایم بیماری قابل توجه نباشد، شرط عقل است.

 

شناسایی مشکلات کیفیت هوا

  1. برخی تاثیرات بهداشتی می توانند شاخص مناسبی از کیفیت هوای داخل باشد به خصوص اگر پس از نقل مکان به یک ساختمان جدید، یا بعد از تغییر دکوراسیون و مبلمان و یا پس از استفاده از آفت کش­ها، بروز پیدا کنند
  2. آگاهی از انواع و تعداد منابع بالقوه­ آلودگی هوای داخل بسیار مفید است. با وجود اینکه حضور آنها لزوما به معنای ایجاد مشکل درکیفیت هوا نیست، می­تواند گام مهمی در ارزیابی هوای خانه باشد.
  3. بررسی سبک زندگی و فعالیت­ها، به دلیل آنکه فعالیت­های انسان می­تواند منبع آلوده کننده­ مهمی باشد، حائز اهمیت است.
  4. برسی نشانه های مشکلات تهویه در خانه خود( جمع شدگی رطوبت بر روی دیوارها یا پنجره ها، هوای بدبو و خفه، تجهیزات سرمایش و گرمایش کثیف مرکزی و...) میتواند راهگشا باشد.

 

برخی منابع مشخص آلودگی

رادون:

منبع اصلی رادون اورانیومِ خاک یا سنگی است که ساختمان بروی آن ساخته شده است. وقتی اورانیوم بصورت طبیعی تجزیه می­شود، رادون آزاد می­کند که گازی بی بو، بی رنگ و رادیواکتیو است. از طریق کف کثیف، ترکهای دیوارها و کف­های بتنی، دریچه­های فاضلاب و چاه فاضلاب وارد خانه می­شود. هر خانه می­تواند رادون داشته باشد، خانه­ی نو، قدیمی، عایق بندی شده یا نشده، با یا بدون زیرزمین.گاهی از طریق چاه آب وارد میشود و در تعدادی معدودی خانه­ ها، مواد ساختمانی می­توانند رادون آزاد کنند، هرچند این منبع به ندرت مشکلی در این زمینه ایجاد می­کند.

 

تاثیرات رادون بر سلامت:

تاثیر غالب آن در سطوح بالای آلودگی سرطان ریه است. تحقیقات نشان می­دهد که خوردن آب با سطح بالای رادون می­تواند منجر به خطر شود، هرچند در قیاس با تنفس هوای آلوده به رادون اهمیت کمتری دارد. EPA(سازمان حمایت از محیط زیست آمریکا) برآورد کرده است که رادون سالیانه سبب 14000 مرگ در آمریکا می­شود. با این حال این تعداد می­تواند بین 7000 تا 30000 مرگ در سال متغیر باشد. اگر سیگاری هستید و سطح رادون در خانه شما بالا باشد، خطر سرطان ریه افزایش می­یابد.

 

دودهای ناشی از دخانیات- ETS

این منبع مخلوطی از دود ایجاد شده از سوختن ته سیگار، سیگار برگ، پیپ و دود بیرون آمده از دهان شخص سیگاری است. غالبا به در معرض این آلودگی قرار گرفتن، سیگار کشیدن منفعل می­گویند(Passive smoking).

 

تاثیرات ETS بر سلامت

طبق مطالعات انجام شده، ETS در سال مسئول تقریبا 3000 سرطان ریه منجر به مرگ در بزرگسالان غیرسیگاری و اختلال سلامت تنفسی صدها هزار کودک می­باشند. نوزادان و کودکانی که والدین آنها در حضورشان سیگار می­کشند، خطر عفونت­های دستگاه تنفسی تحتانی در آن­ها افزایش می­یابد. EPA برآورد کرده است که سیگار کشیدن منفعل سالانه سبب 150000 تا 300000 عفونت دستگاه تنفسی تحتانی در بچه­های زیر 18 ماه می­شود که منجر به 7500 تا 15000 بستری در سال می­گردد. همچنین می­تواند سبب عفونت گوش، از طریق تولید مایه درد گوش میانی، در این بچه­ها گردد. بچه­های آسم­دار بخصوص در خطر هستند. EPA  گزارش کرده است که در معرض ETS قار گرفتن، منجر به افزایش دفعات و شدت علاثم آسم در صدها هزار کودک در سال می­گردد و ممکن است باعث توسعه بیماری در بسیاری از کودکان غیر آسمی شود. EPA برآورد کرده است که هرساله 200000 تا 1000000 کودکان آسمی بوسیله­ی در معرض ETS قرار گرفتن شرایطشان بدتر می­شود. این منبع می­تواند سیستم قلبی عروقی را تحت تاثیر قرار دهد و در برخی مطالعات ارتباط این منبع با درد سینه اثبات شده است.

 

آلودگی­های بیولوژیکی

این منبع شامل باکتری، قارچ، کپک، ویروس، شوره بدن حیوانات، بزاق دهان حیوانات، حشرات ریز موجود در گرد و غبار، موکتها، پرزها، سوسک و گرده است. گرده­ها از گیاهان بوجود می­آیند، ویروس بوسیله­ی انسان­ها و حیوانات انتقال می­یابند. باکتری بوسیله­ی انسان، حیوان و خاک و ضایعات گیاهی حمل می­شود، حیوانات خانگی منشا بزاق و شوره بدن حیوان هستند. پروتئین ادرار موش­ها نیز یک منبع آلرژیک قوی است که پس از خشک شدن در هوا پخش می­شود. سیستم مرکزی آلوده گردش هوا نیز می­تواند بستر مناسبی برای رشد الاینده­های بیولوژیکی باشد. آب راکد، مواد صدمه دیده با آب یا سطوح خیس نیز می­توانند بستر رشد این آلاینده­ها باشند. حشرات موجود در گرد و غبار، موکت و پرز و ...(house dust mites)، منبع از یکی قدرتمند ترین الرژیهای بیولوژیکی، در محیط­های مرطوب و گرم رشد می­کند.

 

تاثیرات آلاینده­های بیولوژیکی بر سلامت

برخی از این آلودگی­ها سبب آلرژی هایی از قبیل، ذات الریه و برخی انواع آسم­ها می­شوند. بیماری­های عفونی از قبیل انفلونزا، سرخک و آبله مرغان از طریق هوا منتقل می­شوند. قارچ­ها و کپک­ها گازهای سمی، که منجر به بیماری می­شوند، آزاد می­کنند. علائم مشکلات بوجود آمده بوسیله­ی آلاینده­های بیولوژیکی شامل سرفه، آب چشم، عطسه، تنگی نفس، سرگیجه، بی حالی، تب و مشکلات گوارشی می­شود. آلرژی تنها بعد از تکرار در معرض یک آلاینده­ی مشخص قرار گرفتن ایجاد می­شود. با این حال واکنش می­تواند فورا پس از در معرض دوباره قرار گرفتن صورت گیرد. در نتیجه افرادی که آلرژی خفیف دارند یا اصلا ندارند، ممکن است ناگهان به یک نوع آلرژی حساس شوند.

برخی بیماری­ها مثل humidifier fever در ارتباط با در معرض سموم ناشی از میکروارگانیسم­هاییی که در سیستم تهویه ساختمان­های بزرگ رشد می­کنند، هستند. با این حال این بیماری­های می­توانند در سیستم­های سرمایش و  گرمایش و مرطوب­ کننده­ها هم بوجود بیاید. کودکان، افراد مسن و کسانی که مشکلات ریوی، آلرژیک و تنفسی دارند، بیشتر در معرض خطر این توع آلودگی­ها هستند.

 

اجاق گاز، شومینه، بخاری، هیتر

آلودگی اصلی ایجاد شده بوسیله­ی این وسایل، مونواکسید کربن، دی اکسید نیتروژی و ذرات معلق است. مونواکسید کربن: گازی بی بو و بی رنگ است. درغلظت­های بالا سبب بی هوشی و مرگ می­شود. سطوح آلودگی پایین­تر می­تواند منجر به علائمی از قبیل سردرد، سرگیجه، حالت تهوع، گیجی، سردرگمی و ضعف گردد. علائم آ ن گاهی با سرماخوردگی و مسمومیت غذایی اشتباه گرفته می­شود. جنین، کودکان و افراد مسن و کسانی که سابقه بیماری­های تنفسی دارند، بیشتر در معرض این آلودگی قرار دارند.

دی اکسید نیتروژن: گازی قرمز- قهوه ای رنگ است که بوی آزار دهنده­ای دارد و سبب سوزش اعضا مخاطی در چشم، بینی و گلو میشود و پس از در معرض درصد بالای آن قرار گرفتن تنگی نفس بوجود می­آید. شواهد نشان می­دهد که در معرض سطوح بالا یا سطوح پایین مداوم، خطر ابتلا به عفونت­های تنفسی را افزایش می­دهد.

ذرات معلق: این ذرات هنگامی که سوخت­ها بصورت ناقص می­سوزند، آزاد میشوند.می­توانند در ریه خانه کنند و سبب سوزش یا صدمه دیدن بافت­های ریوی شوند. برخی از الودگی­ها از جمله رادون، که سبب سرطان می­شوند، به ذرات کوچک که از طریق تنفس وارد بدن می­شوند، میچسبند و به سمت ریه حمل می­شوند.

 

محصولات خانگی

ترکیبات آلی بصورت گسترده، بعنوان جزئی از محصولات خانگی استفاده می­شوند. رنگ­، لعاب­ و موم­ها همه شامل حلال­های آلی هستند که سازنده­ی بسیاری از تمیز­کننده ها ،ضدعفونی کننده ها، وسایل آرایشی و محصولات شخصی هستند. همه این محصولات، درهنگامی که از آنها استفاده می­شود یا در مقادیر کمتر وقتی ذخیره می­شوند، می­توانند ترکیبات آلی تولید کنند. مطالعات EPA نشان می­دهد که حدود 12 نوع از این آلاینده­های الی رایج، در خانه­ها 2 تا 5 برابر بیشتر از هوای بیرون هستند، فارغ از اینکه خانه در مناطق روستایی واقع شده باشد یا در کلان شهرها. همچنین مطالعات نشان می­دهد که وقتی مردم از محصولات حاوی ترکیبات آلی استفاده می­کنند، آنها می­توانند هم خود و هم دیگران را آلوده کنند. در غلظت­های بالا می­تواند مدت­ها پس از فعالیت انجام شده، در هوا باقی بماند.

 

تاثیرات محصولات خانگی بر سلامت

توانایی ترکیبات شیمیایی آلی در تحت تاثیر قرار دادن سلامت بسیار متغیر است. از آنهایی که به شدت سمی هستند تا آنهایی که تاثیرات شناخته شده ای ندارند. همانند باقی منابع اندازه و طبیعت آنها بستگی به عواملی از قبیل سطح در معرض قرار گرفتن و طول مدت آن بستگی دارد. سوزش چشم و دستگاه تنفسی، سردرد، سرگیجه، اختلال بینایی و آسیب حافطه تاثیرات بلافاصلی هستند که برخی مردم پس از در معرض قرار گرفتن برخی از آنها احساس می­کنند.

 

فرمالدئید

ماده شیمیایی است که بصورت گسترده توسط صنایع تولید مواد ساختمانی و شمار زیادی از محصولات خانگی استفاده می­شود. همچینین محصول فرعی احتراق و سایر فرآیندهای طبیعی مشخصی است. بنابراین ممکن است در هوای بیرون و داخل وجود داشته باشد. منابع فرمالدهید در خانه­ها، مواد ساختمانی، سیگار کشیدن، محصولات خانگی و استفاده از محصولات سوختی (fuel burning) بدون تهویه مانند اجاق گاز می­باشد. به تنهایی یا در ترکیب با سایر مواد شیمیایی، در محصولات تولیدی بکار می­رود. بری مثال به منظور اضافه کردن کیفیت پرس دانمی به لباس­ها و پارچه­ها، بعنوان جزئی از چسب و با بعنوان نگهدارنده در برخی رنگ­ها و محصولات پوششی بکار می­رود. در خانه مهمترین منبع فرمالدهید، احتمالا محصولات چوبی فشرده شده که از چسب­های حاوی رزین­های اوره فرمالدهید ساخته شده­اند، می­باشد.

افزایش فرمالدهید بطور کلی با افزایش عمر محصول، کاهش می­یابد. وقتی محصول نو است، دما و رطوبت بالا می­تواند سبب افزایش آزاد شدن فرمالدهید از این محصولات شود.

 

تاثیرات فرمالدهید بر سلامت

سوزش چشم، بینی و گلو، خس خس هنگان نفس کشیدن و سرفه، خستگی، جوش پوست، آلرژی و همچنین ممکن باعث سرطان شود.

 

آفت کش­ها

منبع این آلودگی، محصولاتی هستند که برای کشتن آفت­های خانگی(حشره کش­ها، موریانه کش­ها و ضدعفونی کننده­ها) و همچینین محصولات استفاده شده در چمن و باغ­ها، که به شکلی به خانه سرایت کرده­اند، هستند.

 

تاثیرات افت کش­ها بر سلامت

می­تواند باعث ورود ترکیبات آلی در هوای خانه شود. سوزش چشم، بینی و گلو، صدمه به سیستم عصبی مرکزی و کلیه و افزایش خطر ابتلا به سرطان.

 

آزبست

منبع این آلودگی عایق بندی­های رو به زوال، صدمه دیده یا مختل شده، ضد حریق­ها، مواد آکوستیک و کاشی کف می­باشد.

 

تاثیرات آزبست بر سلامت

علائم فوری ندارد اما در دراز مدت خطر ابتلا به سرطان سینه و شکم و بیماری­های ریوی وجود دارد. سیگاری­های در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به سرطان ریه ناشی از آزبست هستند.

 

سرب

خطر محیط زیستی شماره یک برای سلامت کودکان در آمریکا است. منبع این آلودگی رنگهای با منشا سرب، خاک الوده، گرد و غبار و اب آشامیدنی می­باشد.

 

تاثیرات سر بر سلامت 

سرب عملا تمام سیستم­های بدن را تحت تاثیر قرار می­دهد. در سطوح آلودگی بالا می­تواند سبب تشنج، کما و حتی مرگ شود. درسطوح پایین­تر می­تواند موجب تاثیرات مضر بر سیستم عصبی مرکزی، کلیه و سلول­های خونبی شود.

 

 

هوا در خانه­ های نوساز

ساختن یک خانه جدید یا نقل مکان به آن، می­تواند فرصتی برای جلوگیری از مشکلات هوای داخل فراهم آورد. با این حال می­تواند منجر به در معرض سطوح بالاتر الودگی قرار گرفتن شود. انجمن مهندسین گرمایش، سرمایش و تهویه مطبوع آمریکا نرخ تهویه 35/0 ach(تغییر هوا در ساعت( را برای خانه های نو  توصیه می­کنند.

- منابع آلوده کننده فضای داخلی که گازها یا ذرات را در هوا آزاد می کنند، دلیل اولیه آلودگی فضا هستند.

- تهویه ناکافی هوا می تواند از طریق، نیاوردن هوای بیرونی کافی برای رقیق کردن نشر آلودگی داخلی و نیز از طریق حمل نکردن آلودگی های هوای داخل به بیرون سبب افزایش سطح آلودگی شود

- درجه بالای هوا و رطوبت می تواند سبب افزایش سطح غلظت برخی آلودگی ها شود.

 

نتیجه

با توجه به تمامی نکات گفته شده، به نظر میرسد هر فضای داخلی (مسکونی یا کاری) نیاز به تصفیه هوا دارد تا از تاثیرات مضر آلاینده ها بر سلامتی و یا کاهش راندمان کاری بر اثر این عوامل، کاسته شود.

 

 

پشتیبانی